Bern Konvansiyonu – Edebi ve sanatsal eserlerin korunmasina dair

Bern Konvansiyonu – Edebi ve sanatsal eserlerin korunmasina dair

Kısaca Bern Konvansiyonu olarak bilinen Edebi ve Sanatsal Eserlerin Korunması için Bern Konvansiyonu, telif hakları hakkında uluslararası bir antlaşmadır, ilk defa İsviçrenin Bern şehrinde 1886da imzalanmıştir. Victor Hugonun teşvikiyle geliştirilmiş olduğu için, malî koruma amaçlı Anglo-Sakson copyright kavramından çok, Fransız yazar hakları (droit dauteur) tarafından etkilenmiştir.

Bern konvansiyonun kabulundan önce millî telif hakkı yasaları bir ülkede üretilen eserlerle ilgili olurdu. Bu yüzen örneğin Londrada bir İngiliz tarafından yayımlanan bir eserin telif hakkı Birleşik Krallıkta korunur ama Fransada herhangi biri tarafından kopyalanıp satılabilirdi.

1883 Paris Konvansiyonu, patent, endüstriyle tasarım ve ticarî marka gibi fikri mülkiyet türlerine uluslararası koruma getirmişti. Bern konvansiyonu, Paris konvansiyonunu izinden gelip uluslararası korumayı sanat eserlerine getirmiştir.

Paris konvansiyonunda olduğu gibi Bern konvansiyonu da idari konular için bir merkez büro oluşturur. 1893de bu iki konvansiyon tarafından oluşturulmuş bürolar birleşip Bernde, Fikri Mülkiyetin Korunması İçin Uluslararası Birleşik Bürolar adlı kuruluşu oluşturdular (Fransızca Bureaux Internationaux Réunis pour la Protection de la Propriété Intellectuelle isminin baş harfleri olan BIRPI olarak bilinir). 1960da BIRPI Bernden Cenevreye taşındı, hem Birleşmiş Milletlere hem de o şehirde bulunan diğer uluslararası örgütlere daha yakın olabilmek için. 1967de BIRPI, WIPO (World Intellectual Property Organization, Dünya Fikri Haklar Örgütü) oldu ve 1974ten beri de Birleşmiş Milletler bünyesinde yer almaktadır.

Bern Konvansiyonu 1896da Pariste, 1908de Berlinde düzenlenip, 1914te Bernede tamamlandı, 1928de Romada, 1948de Brükselde, 1967de Stokholmda ve 1971de Parisde değiştirildi ve 1979da tekrar düzenlendi.

Amerika Birleşik Devletleri baştan Konvansiyona dahil olmayı reddetti çünkü kendi telif kanununda büyük değişiklikler yapması gerekecekti. Gereken değişiklikler arasında yazarların manevi hakları, telifli eserlerin tescil mecburiyetinin kaldırılması ve mecburi telif hakkı ibaresinin kaldırılması A.B.D. için özellikle sorunluydu. 1 Mart 1989da 1988 Bern Konvasiyonu Uygulama Kanununun uygulamaya girmesi ile A.B.D. Bern Konvansiyonuna dahil oldu.

Nerdeyse bütün uluslar Dünya Ticaret Örgütü üyesi olduklarından dolayı, TRIPs anlaşması gereği Bern Konvansiyonunu imzalamamış ülkelerin de konvansiyonun hemen bütün maddelerini kabul etmelerini gerekmektedir.

2006 Ocak ayı itibariyle Bern Konvasiyonunu 160 ülke kabul etmiştir.

Anlaşma İçeriği

Bern konvansiyonu imzacı ülkelerin kendi ülke vatandaşlarına sağladıkları telif hakkı korumasınının aynısını diğer imzacı ülke vatandaşlarına da sağlamalarını şart koşar. Yani imzacı bir ülkede yayımlanan veya icra edilen bir eserin korunması için o ülkenin telif hakkı yasaları uygulanır ve bunda o eserin hangi ülkeden kaynaklandığına bakılmaz.

Anlaşmanın imzacıları arasında bir eşit uygulama sistemi oluşturarak telif haklarının korunmasını uluslararası bir düzeye getirmiştir. Bunun yanı sıra, üye ülklerin telif hakkı kanunlarına asgari standartları zorunlu kılarak yayımcı ve yazarların çıkarları gözetilmiştir.

Bern Konvansiyonun göre telif hakları otomatiktir; bir eserin resmen tescillenmesi mecbur kılınamaz. (ABD 1989da Bern Konvansiyonun kabul ettiği zaman eski yasalarında bulunan, cezai uygulamaları tescilli eserlere sınırlandırmaya devam etmiştir.)

Bern Konvansiyonu, fotoğraf ve sinema eserleri hariç tüm eserlere eserin yaratıcısın ölümünün ardından en az 50 yıllık koruma sağlar. Anlaşmanın imzacıları daha uzun koruma süreleri sağlamakta serbesttirler, Avrupa Topluluğunun 1993 Telif Hakları Koruma Sürelerinde Uyum Talimatı ile yapmış olduğu gibi. Fotoğraflar için asgarî koruma süresi fotoğrafın yaratılmasından sonra 25 yıl, sinemacılıkta ise gösterimden sonra 50 yıl, veya eser tamamlanmasını izleyen 50 yılda gösterilmediyse, yaratılmasından sonra 50 yıldır. Anlaşmanın eski sürümlerine taraf olan ülkeler daha kısa koruma süreleri uygulayabilirler.

Her ne kadar Bern Konvansiyonu korumanın talep edildiği ülkedeki telif kanunun geçerli olduğunu belirtse de, Madde 7.8 ülkenin yasaları farklı bir uygulama sağlamıyorsa, koruma süresi eserin kaynaklandığı ülkede belirlenmiş süreden daha fazla olamaz der. Yani bir eser sahibi yabancı bir ülkede kendi ülkesindekinden daha uzun süreli bir koruma elde edemez, o yabancı ülkenin kanunları bu korumayı sağlasa dahi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir